Bước sang năm 2026, thị trường vận tải hàng không quốc tế (Air Freight) đang chứng kiến những đợt sóng ngầm dữ dội. Khi những điểm nghẽn đường biển chưa kịp hạ nhiệt do các xung đột địa chính trị kéo dài tại Trung Đông, dòng dòng hàng hóa đổ bộ lên bầu trời ngày một lớn.
Tuy nhiên, “bầu trời xanh” không còn là sàn diễn dễ thở khi các doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải đối mặt với bài toán kép: Chi phí phi mã và cuộc chiến tranh giành không gian tải bay (Space) khốc liệt.
Toàn cảnh 2026: Khi giá nhiên liệu và cước Spot “bắt tay” lập đỉnh
Báo cáo mới nhất từ các tổ chức hàng không quốc tế vào giữa năm 2026 chỉ ra một thực tế đáng ngại: Thị trường đang bị định hình bởi sự gián đoạn năng lực cung ứng hơn là sự sụt giảm nhu cầu cốt lõi. Việc các hub trung chuyển lớn tại vùng Vịnh bị hạn chế khai thác đã buộc các hãng hàng không phải thay đổi lộ trình bay, đẩy chi phí vận hành lên mức chưa từng thấy.
Để có cái nhìn trực diện, hãy cùng điểm qua các chỉ số kinh tế logistics nổi bật tính đến tháng 5/2026:
| Chỉ số thị trường hàng không (Giữa năm 2026) | Mức trước khủng hoảng | Trạng thái hiện tại (2026) | Tác động hệ quả |
| Giá nhiên liệu Jet A-1 (tại Singapore) | 85 – 90 USD/thùng | 150 – 200 USD/thùng | Các hãng bay liên tục áp phụ phí nhiên liệu khẩn cấp. |
| Giá cước Spot trung bình toàn cầu | Bình ổn theo mùa | 3.76 USD/kg (Tăng 37% YoY) | Doanh nghiệp xuất khẩu chịu áp lực chi phí cực lớn. |
| Tỷ lệ dịch chuyển sang thị trường Spot | < 40% sản lượng | 52% tổng sản lượng | Tâm lý mua ngắn hạn (spot buying) kiểu đại dịch quay trở lại. |
Hệ lụy trực tiếp: Hơn một nửa sản lượng hàng không toàn cầu hiện đang phải giao dịch qua thị trường Spot (giá giao ngay). Điều này có nghĩa là tính ổn định về giá đã biến mất; doanh nghiệp hôm nay check giá một kiểu, tuần sau book tàu đã là một mức giá hoàn toàn khác.
“Cơn khát” Space tại Việt Nam: Hàng công nghệ và e-Commerce tăng áp lực
Tại Việt Nam, dù ngành hàng không nội địa ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng trong những tháng đầu năm 2026 nhờ động lực từ du lịch và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, nhưng mảng hàng hóa quốc tế lại đang rơi vào tình trạng “nghẽn mạch” cục bộ.
Sự bùng nổ của các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới (vốn yêu cầu thời gian giao hàng siêu tốc) kết hợp với làn sóng xuất khẩu linh kiện điện tử, chip bán dẫn cao cấp từ các khu công nghiệp phía Bắc đã “nuốt chửng” phần lớn Space của các chuyến bay charter lẫn belly cargo (bụng máy bay thương mại). Doanh nghiệp vừa phải gồng mình chịu bão giá nhiên liệu, vừa phải xếp hàng chờ đợi để có được một góc nhỏ trong khoang máy bay.
Chiến lược “vượt bão”: Giải pháp tối ưu Space và kiểm soát chi phí
Để không bị loại khỏi cuộc chơi xuất nhập khẩu toàn cầu trong giai đoạn biến động này, các chuyên gia logistics khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động thay đổi tư duy vận hành thông qua 4 giải pháp cốt lõi sau:
1. Chuyển dịch từ Spot sang thỏa thuận không gian tải (BSA) dài hạn
Việc dựa dẫm quá nhiều vào thị trường Spot vào năm 2026 là một nước đi mạo hiểm. Các doanh nghiệp có sản lượng ổn định nên bắt tay với các công ty forwarder (giao nhận) lớn để ký kết các Thỏa thuận khóa tải (Block Space Agreement – BSA). Dù giá cam kết có thể cao hơn thời điểm bình thường, nhưng nó đảm bảo hàng hóa của bạn được cất cánh đúng lịch trình, tránh tình trạng rớt hàng (off-load) tại sân bay.
2. Ứng dụng mô hình vận tải đa phương thức linh hoạt (Sea-Air / Rail-Air)
Đừng ép hàng hóa của mình phải đi một đường độc đạo. Xu hướng tối ưu năm 2026 là kết hợp Sea-Air:
-
Đi đường biển từ Việt Nam đến các hub trung chuyển an toàn gần hơn (như Singapore hoặc các cảng tại Ấn Độ).
-
Sau đó sang tải và bay tiếp sang Âu – Mỹ.
Giải pháp này giúp tiết kiệm đáng kể chi phí so với bay thuần túy (Air Freight), đồng thời giải phóng áp lực thiếu Space tại các sân bay đầu mối trong nước như Nội Bài hay Tân Sơn Nhất.
3. Tối ưu hóa quy cách đóng gói (Chargeable Weight Optimization)
Trong ngành hàng không, cước phí được tính dựa trên khối lượng thực tế hoặc khối lượng thể tích (tùy theo giá trị nào lớn hơn).
-
Doanh nghiệp cần cải tiến quy trình đóng gói, giảm tối đa không gian thừa (khoảng trống) trong các thùng carton.
-
Thiết lập các quy chuẩn pallet phù hợp chặt chẽ với kích thước boong tàu bay (ULD – Unit Load Device) để tối đa hóa từng centimet khối tải lượng được mua.
4. Số hóa quy trình tìm kiếm tải (Digital Procurement)
Năm 2026, việc gọi điện hay gửi email hỏi giá thủ công đã trở nên quá chậm chạp trước tốc độ thay đổi của thị trường. Các doanh nghiệp cần tận dụng các nền tảng e-booking logistics (như Freightos, Xeneta hoặc các hệ thống báo giá Real-time của các Forwarder công nghệ). Việc chốt giá và giữ Space ngay tại thời điểm hệ thống hiển thị sẽ giúp doanh nghiệp “săn” được các khoảng tải trống với mức giá hợp lý nhất trước khi chúng bị gom sạch.
Lời kết
Biến động chi phí vận chuyển hàng không năm 2026 không còn là một cuộc khủng hoảng tạm thời, mà đã trở thành một “bình thường mới” của chuỗi cung ứng hiện đại. Doanh nghiệp nào sở hữu tư duy linh hoạt, biết cách đa dạng hóa phương thức vận tải và chủ động bảo vệ “Space” của mình trước, doanh nghiệp đó sẽ làm chủ cuộc chơi giao thương quốc tế.
